Kafada boşluk ve sersemlik hissi var, yürürken ayakları yerden kayıyormuş ya da havada yürüyormuş gibi olma var,  etrafta-eşyalarda  dönme yok ise bu duruma dizziness denir. Çoğu hasta bu durumu ilk ifade ederken başdönmesi diye tanımlar ancak aslında bu gerçek bir başdönmesi değildir. Vertigoda yani başdönmesinde ise hastanın çevresi ya da kendisi belirgin olarak dönmekte, bazen bu duruma bulantı, kusma, dengesizlik, hatta düşme de eklenmektedir.

• Hangi hastalıklar vertigo veya dizziness’a yol açar?

Dolaşım bozukluğu: Beyninize giden kan miktarı yetersiz kaldığında kafanız boş gibi hissedersiniz. Bunu en çok yatarken hızla ayağa kalktığımızda yaşarız hepimiz. Ancak yüksek tansiyon, şeker hastalığı veya kolesterol yüksekliği olan hastalarda görülen ateroskleroz (damar sertliği) ya da kalp yetmezliği ya da kansızlık gibi bazı kronik dolaşım bozukluklarında bu durum sık sık yaşanabilir.

Bazı ilaçlar, nikotin ve kafein de beyne giden kan miktarını azaltmaktadır. Stres, endişe ve gerginliğe bağlı damarlarda spazm oluşması da aynı etkiye sahiptir. Fazla tuzlu beslenmek kan dolaşımını zayıflatır.

İç kulağa giden kan miktarında azalma olduğunda, kan akımındaki en ufak değişikliklere çok hassas olan bu organ çabucak etkilenmekte ve vertigo tablosu karşımıza çıkabilmektedir.

Travma: Temporal kemik adı verilen iç ve orta kulağın içinde yer aldığı kemikte herhangi bir kırık oluşturan bir travmada bulantı, kusma ve işitme kaybı ile giden şiddetli birvertigo görülebilmektedir. Ancak zamanla sağlam kulağın sinyal verme görevini üstlenmesi ile vertigo yerini birkaç hafta içinde düzelebilen dizziness’a bırakacaktır.

Enfeksiyon: Nezle gribe yol açan virüsler iç kulağı ve beyne giden sinirleri tuttuğunda şiddetli bir baş dönmesi karşımıza çıkabilmektedir, bu durumda genelikle işitme pek etkilenmez. Ancak mastoidit yapan şiddetli birbakteriyel enfeksiyonda iç kulağın duyma ve denge fonksiyonu tamamen zedelenebilir.

Alerji: Bazı kişilerde alerjik olduğu yiyecek ya da inhale partiküle (toz, küf, polen, hayvan tüyü) maruz kalma sonrasında alerjik reaksiyonların dolaşımda yaptığı değişikliklere bağlı dizziness ortaya çıkabilmektedir.

Nörolojik hastalıklar: Multipl skleroz, sifiliz, tümörler vb. denge sistemini etkileyebilen nadir hastalıklardandır.

İç kulak hastalıkları: Meniere Hastalığı, Benign paroksismal pozisyonel vertigo vb. çeşitli iç kulak hastalıklarına bağlı pek çok vertigo nedeni bulunmaktadır. Tedavisi neden olan hastalığa göre değişmektedir.

• Dizziness ve vertigo tanısı konduğunda neler yapılır?

• Dizziness ya da vertigo durumunda nelere dikkat etmeliyim?  

Ani hareketlerden kaçınınız, özellikle yatar poziyondan dik pozisyona geçişte veya bir taraftan diğer tarafa dönüşte yavaş hareket edin ve kendinizi korumaya alın (etrafta tutunabileceğiniz bir şeyler olsun ama düştüğünüzde sizi yaralayabilecek şeyler de olmasın).

Abartılı baş hareketlerinden kaçınız (yüksek bir yerden bir eşya almak, başı hızlı sallamak, hızlı döndürmek gibi).

Kan dolaşımını azaltan nikotin, kafein ve tuzdan uzak durunuz.Stres, endişe vb. den mümkün olduğunca uzak kalınız ya da bunları azaltmaya yönelik destek alınız.

Aşırı aktiviteden kaçınınız. Kendinizi sersemlemiş gibi hissettiğinizde vey başınız dönerken araba kullanmayınız, merdiven çıkmayınız, spor yapmayınız.

•  Araba tutmasının mekanizması nedir? 

Dizziness, vertigo ve taşıt tutmasının üçü de denge sistemiyle ilişkili hastalıklardır. Bu sistem beynimize vücudun konumunu (nereye doğru hareket ettiği, dönüp dönmediği, yerinde durup durmadığı gibi) bildirmekle görevlidir. Bunu da, aşağıda saydığımız sinir sisteminin bazı kısımlarıyla ortak çalışarak gerçekleştirir.

• İç kulak-labirent sistemi: Dönme, öne-arkaya, yanlara, aşağı-yukarı hareketin algısını sağlar.
• Gözler: Vücudun uzaydaki konumunu (düz durma , amuda kalkma, sağa-sola yatma vb.) ve hareket yönünü gözetler.
• Deri basınç alıcıları: Eklemlerde ve omurgadaki bu sistem, vücudun hangi parçasının aşağıya dönük ve yere değer pozisyonda olduğunu algılar.
• Kas ve eklen duysal alıcıları: Vücudun hangi kısmının hareket ettiğini algılar.
• Santral sinir sistemi (beyin ve omurilik): Diğer 4 sistemden gelen bilgileri işleyip buna yönelik hisleri oluşturur.

Bu nedenle taşıt tutması ve dizziness semptomları, santral sinir sisteminin bu 4 sistemden çelişkili uyarılar alması sonucunda çıkar ortaya. Örneğin fırtınalı bir havada uçağınız türbülansa girdi diyelim, siz uçağın içinde bu türbülans hareketini gözlerinizle göremezsiniz, ancak iç kulağınız sarsıntıdan kaynaklanan bir bozukluk sinyali verir beyninize. Beyin birbiriyle uyuşmayan bu mesajları alınca da, vücutta ona göre bir tepki yaratır ve sizi taşıt tutabilir. Bir başka örnek, arabada arka koltukta oturmuş kitap okuyorsunuz. İç kulak ve deri alıcılarınız hareketi algılıyor ama gözleriniz sabit duran kitabı görüyor. Bu durumda da sizi taşıt tutabilir. Yine, kafa travması ya da geçirilen bir hastalığa bağlı bir iç kulak hastalığınız olduğunu varsayalım, hastalıklı kulağınız sağlam kulağınızla yanı sinyalleri gönderemediğinden, beyne giden çapraşık sinyaller sizde baş dönmesi, bulantı, kusma yaratabilir.

• Araba tutmasını önlemek için ne yapabilirim?

Her zaman vücudunuz ve iç kulağınızın aynı hisleri algılamasını sağlayacak şekilde yolculuk yapınız. Örneğin arabada ön koltukta oturun ve uzaktaki manzaraya bakın. Gemide güverteye çıkıp ufka bakın. Uçakta pencere yanında oturun ve dışarıyı izleyin. Hareketin en az algılandığı kanat üstünde yer ayırtın.

Yolculukta kitap okumayın, arkası yola dönük koltuklara oturmayın.

Taşıt tutan bir başka yolcuyla bu konuda konuşmayın.

Yolculuktan önce ya da sonra kuvvetli kokulardan ve yoğun baharatlı veya yağlı yiyeceklerden uzak durun.

Yolculuktan önce doktorunuzun tavsiye edeceği bir koruyucu ilaç kullanın.

• 1 hafta önce gece su içmeye kalkayım dedim, başım çok şiddetli döndü ve düştüm. O zamandan beri özellikle sağa yatınca çok şiddetli başım dönüyor, ayağa kalkamıyorum, biraz sonra geçiyor. Neyim var?

Anlattıklarınıza bakılınca, gerçi muayene etme şansım olsa daha net bir şey söylerdim ama çok büyük ihtimalle BPPV geçiriyorsunuz. Benign (gidişatı iyi) Paroksismal (aniden başlayan) Pozisyonel (baş hareketleri ile tetiklenen) Vertigo (baş dönmesi) yani baş harfleriyle  ”BPPV” erişkinlerde en sık başdönmesi nedeni olarak karşımıza çıkan ve en tipik bulgusu pozisyon değişikliği sonrasında oluşup 1-2 sn süren, etrafın fıldır fıldır döndüğü bir vertigo atağıdır.  Bu durum genellikle yataktan kalkma ya da  yatağa yatma anında, yatakta sağdan sola dönerken, yerden eğilip ya da yukarı uzanıp bir şey alma sırasında ortaya çıkar.  Kişi birden bu şekilde bir dönme yaşayınca korkar ve bir yerlere tutunma ihtiyacı hisseder. Bazen tutunamayıp düşebilir. Bulantı ve kusma da eklenebilir. Kişinin gözlerine dikkatli bakıldığında göz bebeklerinin bir tarafa doğru döner gibi hızlı hızlı hareket ettiği görülür(nistagmus).
BPPV’nin nedeni iç kulakta denge sağlayan organların içinde yer alan mikroskopik taşların/kristallerin (otokonya)  yerlerinden kopup iç kulak sıvısında serbest yüzmesi ve yarım daire kanallarının içine kaçmalarıdır. Yarım daire kanallarının görevi yatay, dikey ve çapraz düzlemdeki hareketleri algılayıp beyne sinyal göndermek ve bu sayede kişinin dengesini sağlamaktır. Yanlışlıkla bu kanalların içine giren bu taşların hareketi sanki kişi bu düzlemlerden birinde devamlı hareket ediyormuş gibi bir yanlış algılamaya neden olur. Bu da baş dönmesi şikayetlerini açığa çıkarır.

Tanı, bir Kulak Burun Boğaz uzmanı tarafından detaylı bir anamnez alma sonrasında yapılacak ayrıntılı KBB muayenesi ve otonörolojik muayene ile ayırıcı tanılar ekarte edilerek konulur. “Dix-Hallpike” adı verilen muayenede kişi başı aşağı sarkacak şekilde yatağa yatırıldıktan sonra doktor tarafından çeşitli baş hareketleri yaptırılarak kristallerin yerinden oynayıp oynamadığı, oynadıysa hangi kulağın etkilendiği saptanır.

•  Pozisyonel başdönmesi tedavi edilebilir mi?

BPPV tedavi edilmesi en kolay başdönmesi nedenlerinden biridir. Tipik tedavisi taşların eski yerine dönmesini sağlayan özel manevraların uygulanmasıdır (Apley, Modifiye Apley vb.)  Genellikle ilaç tedavisi eklenmesine gerek yoktur.  Manevra sonrasında kristallerin yerinden oynamaması için 3 gün kesin istirahat edilmeli, herhangi bir eğilip kalkma, yukarı uzanma yapılmamalı, baş ve vücut adeta bir robot gibi beraber hareket ettirilmeli, 1 hafta süreyle araç kullanılmamalı ve baş yüksek olacak şekilde (45 derece açı ile)  etkilenmeyen kulak üstüne yatılarak uyunmalıdır. Doktorunuz 1. hafta sonunda sizi kontrole çağırıp muayenenizi tekrarlayacak ve gerekirse tedavi edici manevrayı tekrar uygulayacaktır. Çoğu hastada şikayetlerin çoğu 1 haftada geçmekte, hafif dengesizlik ve sendeleme hissi ise 1 ay kadar sürmektedir. 

• Pozisyonel başdönmesi tekrarlar mı?

Yukarıda anlatılan önlemlere dikkat edilmesine rağmen tekrarlayan BPPV atakları olan kişilerde konjenital/akkiz anatomik problemler ya da Meniere Hastalığı akla gelmelidir.

•  Meniere Hastalığı nedir?

Meniere Hastalığı, nedeni tam olarak bilinmeyen, iç kulağı ilgilendiren bir patolojidir. İç kulakta her normal insanda olması gereken bazı sıvıların fazla yapılması ya da ilgili kanallardaki tıkanıklığa bağlı drenaj bozukluğuna bağlıdır. Genellikle çoğu vakada tek kulak etkilenmekte,  %15 hastada ise her iki kulak tutulmaktadır. Meniere Hastalığı tipik olarak 20-50 yaş arasında başlar  ve kadın/erkek tutulma oranı eşittir.  

• 1 yıldır neredeyse her ay çok şiddetli başdönmesi ataklarım oluyor. Önce sağ kulağım tıkanıyor, çınlıyor, ardından 1-2 gün sonra atak başlıyor. Başvurduğum bir doktor Meniere olduğumu söyledi. Bende bu hastalığın kesin olup olmadığı nasıl anlaşılır?

Ara ara tekrarlayan, rotasyonel vertigo (bkz. Dizziness (sersemlik hissi), Vertigo (baş dönmesi) ve Taşıt tutması) yani etrafın döndüğü bir başdönmesi, işitme kaybı, çınlama ve etkilenen kulakta dolgunluk hissi Meniere Hastalığı için tipik şikayetlerdir.  Çınlama ve kulak dolgunluğu ataklardan hemen önce veya atak sırasında ortaya çıkıp atak sonrası ortadan kalkabilmekte ya da kalıcı olabilmektedir.

Hastalığın erken fazında özellikle pes frekanslarda orta derecede bir işitme kaybı görülebilmekte, ancak zamanla tüm frekansları tutan kalıcı bir işitme kaybı karşımıza çıkabilmektedir. Etkilenen kulakta yüksek seslerden rahatsız olma ve seslerde bozulma şikayeti karşımıza çıkabilir.

Tüm bu şikayetler içinde hastaların yaşam kalitesini en çok bozan başdönmesidir.  Bu dönme hissi 20 dakika ile 2 saat veya daha uzun süreli olabilir. Atak sırasında kişi evde ya da işte günlük aktivitelerini gerçekleştiremez.  Sonrasında birkaç saat süren uykululuk hali ve günlerce süren dengesizlik hissi olabilir. 

Başvuracağınız bir Kulak Burun Boğaz uzmanı  öncelikle  size atakların sıklığı, süresi, şiddeti, karakteri, işitme kaybının süresi ve  değişken olup olmaması, çınlamanın olup olmadığı, bir ya da iki kulağı birden tutup tutmadığı ile ilgili ayrıntılı sorular soracaktır. Ayrıntılı kulak burun boğaz ve nörolojik muayenenizi yaptıktan sonra şu tetkikleri isteyebilir:

• İşitme testleri: Saf ses odyometrisi ile etkilenen kulakta sinirsel tipte bir kayıp, konuşmayı ayırt etme testiyle etkilenen kulakta bu yeteneğin kaybı saptanabilir.
• Denge testleri: ENG (elektronistagmografi)  ile denge fonksiyonları değerlendirilebilir. Bu testte, birkaç değişik parametreye bakılmaktadır. Örneğin karanlık bir odada gözlerin yan taraflarına kayıt yapan elektrotlar yerleştirilip her iki kulak kanalına ılık ve soğuk su veya hava uygulanarak bu uyarıya bağlı göz hareketleri kaydedilip  analiz edilerek patolojinin orijini saptanabilir. Hastaların yaklaşık % 50′sinde etkilenen kulakta denge fonksiyonu azalmış olarak bulunur.  Ayrıca rotasyon testleri ve denge platformu da uygulanabilir.
• Diğer testler:

o Elektrokokleografi (ECoG) bazı Meniere hastalarında iç kulakta basınç artışını göstermede bize yardımcı olmaktadır.

o İşitsel beyin sapı yanıtları (BERA-ABR), yani işitme sinirleri ve beyine giden işitme yolaklarının bilgisayarlı incelemesi, beynin bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans (MR) ile incelenmesi tümörlerin ekarte edilebilmesi amaçlı istenebilecek diğer tetkiklerdir. Hem işitme hem de dengeyi etkileyen bu tür tümörler çok çok nadir görülürler ancak Meniere Hastalığı’nı taklit edebilirler.

• Meniere Hastalığı tedavi edilebilir mi?

Meniere Hastalığı’nın halen günümüzde nedeni tam bilinemediği için nedenine yönelik bir tedavisi maalesef bulunmamaktadır. Atak sıklığını azaltmaya yönelik bazı öneriler mevcuttur.  Bunların başında tuz kısıtlaması gelmektedir.  Ataklar sırasında diüretik (iç kulakta biriken fazla sıvıyı atmaya yönelik idrar söktürücü), başdönmesi ve bulantı hissini azaltıcı ilaçlar (jenerik adıyla Meklizin, Diazepam, Dimenhidrinat, Betahistidin)  kullanılabilir.

• Meniere hastaları günlük yaşamlarında nelere  dikkat etmelidir?

Tuz tüketimini kısıtlamaları (yemek yapılırken en fazla 1/2 çay kaşığı tuz konulacak, yenirken ekstra tuz konulmayacak, sodyum tuzlarının yerine potasyum tuzları seçilecek)

Yoğun alkol, sigara ve aşırı stresten kaçınmaları

Dengeli ve sağlıklı beslenmeleri

Düzenli ve yeterli uyumaları

Fiziksel aktivitelerini kısıtlamamaları gerekmektedir.

Eskiden kafein de kesinlikle yasaklanırdı, ancak vertigonun ortaya çıkmasına yol açan etken betyindeki denge merkezi ile kulak arasındaki bağlantıyı kopardığı ve bu bağlantı da uzun zamanda yeniden sağlandığı için, yapılan bilimsel çalışmalarda  günde 1 bardak kadar kahve içmenin bilakis bu olayı hızlandırdığı saptanmıştır. Ancak günlük kafein tüketiminin bunu geçmemesi gerekir.  

Baş dönmesi  atağının geleceğinin sinyalini veren işitme kaybı, çınlama, kulakta dolgunluk hissi vb. ortaya çıkmadan atak geçiren kişilerin meslek olarak şoförlük, pilotluk vb. yapmamaları gerekir.

• Yıllardır Meniere hastasıyım. Çok sık atak geçirdiğim için ameliyat önerdiler. Bu ameliyat hakkında biraz bilgi verebilir misiniz?

Başdönmesi atakları çok sık ve kişinin günlük yaşantısını bozuyor ise bazı cerrahi yöntemler gündeme gelebilir.

• İntratimpanik tedavi: Son dönemlerde yeni bir teknik olarak hem ofis şartlarında uygulanabilen hem de vertigo kontrolü en az kese ameliyatları kadar başarılı olan intratimpanik (kulak zarı arkasına) gentamisin/kortizon prosedürleri yapılmaktadır. Bu işlemlerde (özellikle gentamisin) her zaman, çok az da olsa işitmenin total olarak kaybedilme riski vardır. Bu ya kulak zarına doktorunuz tarafından özel bir tüp (ventilasyon tüpü)  takılıp hastanın düzenli olarak kulağına gentamisin/kortizon damlasını uygulaması suretiyle olur ya da doktorunuz  tarafından seanslar halinde kulak zarından iğne ile geçilip orta kulağa enjeksiyonlar yapılarak olur.
• Endolenfatik şant ya da dekompresyon ameliyatı: İşitmeyi koruyucu, hastaların ½ ile 2/3′ünde atakların kontrol edilebildiği ancak hastaların tümünde kalıcı çözüm sağlayamayan bir ameliyattır.
• Selektif vestibüler nörektomi: Bu işlemde denge siniri, iç kulaktan çıkıp beyne gittiği bölgede kesilmektedir. Çoğu hastada işitme korunmakta ve çoğu hastada ataklar ortadan kalkmaktadır.  
• Labirentektomi ve 8. sinir kesileri: Uygulanan kulakta işitme ve dengeyi tamamen ortadan kaldıran ameliyatlardır. Ancak o kulakta belirgin işitme kaybı olan hastalara uygulanmalıdır.  Başdönmesi ataklarını ortadan kaldırma başarısı en yüksek olan yöntemlerdir.  

 Bazı kişiler kafasında boşluk ve sersemlik hissi, yürürken ayakları yerden kayıyormuş ya da havada yürüyormuş hissi gibi müphem şikayetlerle başvurmaktadır. Sorulduğunda etrafın ya da kendilerinin dönmediği, sadece dengelerini sağlamada zorlandıklarını ifade ederler. Bu duruma dizziness denir. Çoğu hasta bu durumu ilk ifade ederken baş dönmesi diye tanımlar ancak aslında bu gerçek bir baş dönmesi değildir.

Vertigo-Baş dönmesi nedir? 

Vertigo terimi Latinceden çevrilirse “dönmek” kelimesinden gelmektedir. Bu durumda hastanın çevresi ya da kendisi belirgin olarak dönmekte, bazen bu duruma bulantı, kusma, dengesizlik, hatta düşme de eklenmektedir. 

Taşıt tutması nedir? 

Uçak, araba, gemi seyahati sırasında ve sonrasında ya da lunaparkta dönme dolap vb. hızlı dönme hareketi olan araçlara binme sırasında veya sonrasında karşımıza çıkan bu durum çoğunlukla geçicidir. Bu durumu sık yaşayan kişilerin yolculuk öncesi bazı koruyucu ilaçları alması önerilir. Bu konuya yazının sonunda değinilecektir. 

Denge sisteminin anatomisi: 

Dizziness, vertigo ve taşıt tutmasının üçü de denge sistemiyle ilişkili hastalıklardır. Bu sistem beynimize vücudun konumunu (nereye doğru hareket ettiği, dönüp dönmediği, yerinde durup durmadığı gibi) bildirmekle görevlidir. Bunu da, aşağıda saydığımız sinir sisteminin bazı kısımlarıyla ortak çalışarak gerçekleştirir. 

• İç kulak-labirent sistemi: Dönme, öne-arkaya, yanlara, aşağı-yukarı hareketin algısını sağlar.
• Gözler: Vücudun uzaydaki konumunu (düz durma , amuda kalkma, sağa-sola yatma vb.) ve hareket yönünü gözetler.
• Deri basınç alıcıları: Eklemlerde ve omurgadaki bu sistem, vücudun hangi parçasının aşağıya dönük ve yere değer pozisyonda olduğunu algılar.
• Kas ve eklen duysal alıcıları: Vücudun hangi kısmının hareket ettiğini algılar.
• Santral sinir sistemi (beyin ve omurilik): Diğer 4 sistemden gelen bilgileri işleyip buna yönelik hisleri oluşturur.

Bu nedenle taşıt tutması ve dizziness semptomları, santral sinir sisteminin bu 4 sistemden çelişkili uyarılar alması sonucunda çıkar ortaya. Örneğin fırtınalı bir havada uçağınız türbülansa girdi diyelim, siz uçağın içinde bu türbülans hareketini gözlerinizle göremezsiniz, ancak iç kulağınız sarsıntıdan kaynaklanan bir bozukluk sinyali verir beyninize. Beyin birbiriyle uyuşmayan bu mesajları alınca da, vücutta ona göre bir tepki yaratır ve sizi taşıt tutabilir. Bir başka örnek, arabada arka koltukta oturmuş kitap okuyorsunuz. İç kulak ve deri alıcılarınız hareketi algılıyor ama gözleriniz sabit duran kitabı görüyor. Bu durumda da sizi taşıt tutabilir. Yine, kafa travması ya da geçirilen bir hastalığa bağlı bir iç kulak hastalığınız olduğunu varsayalım, hastalıklı kulağınız sağlam kulağınızla yanı sinyalleri gönderemediğinden, beyne giden çapraşık sinyaller sizde baş dönmesi, bulantı, kusma yaratabilir. 

Hangi hastalıklar vertigo veya dizziness’a yol açar?  

Dolaşım bozukluğu: Beyninize giden kan miktarı yetersiz kaldığında kafanız boş gibi hissedersiniz. Bunu en çok yatarken hızla ayağa kalktığımızda yaşarız hepimiz. Ancak yüksek tansiyon, şeker hastalığı veya kolesterol yüksekliği olan hastalarda görülen ateroskleroz (damar sertliği) ya da kalp yetmezliği ya da kansızlık gibi bazı kronik dolaşım bozukluklarında bu durum sık sık yaşanabilir. 

Bazı ilaçlar, nikotin ve kafein de beyne giden kan miktarını azaltmaktadır. Stres, endişe ve gerginliğe bağlı damarlarda spazm oluşması da aynı etkiye sahiptir. Fazla tuzlu beslenmek kan dolaşımını zayıflatır. 

İç kulağa giden kan miktarında azalma olduğunda, kan akımındaki en ufak değişikliklere çok hassas olan bu organ çabucak etkilenmekte ve vertigo tablosu karşımıza çıkabilmektedir. 

Travma: Temporal kemik adı verilen iç ve orta kulağın içinde yer aldığı kemikte herhangi bir kırık oluşturan bir travmada bulantı, kusma ve işitme kaybı ile giden şiddetli birvertigo görülebilmektedir. Ancak zamanla sağlam kulağın sinyal verme görevini üstlenmesi ile vertigo yerini birkaç hafta içinde düzelebilen dizziness’a bırakacaktır. 

Enfeksiyon: Nezle gribe yol açan virüsler iç kulağı ve beyne giden sinirleri tuttuğunda şiddetli bir baş dönmesi karşımıza çıkabilmektedir, bu durumda genelikle işitme pek etkilenmez. Ancak mastoidit yapan şiddetli birbakteriyel enfeksiyonda iç kulağın duyma ve denge fonksiyonu tamamen zedelenebilir. 

Allerji: Bazı kişilerde alerjik olduğu yiyecek ya da inhale partiküle (toz, küf, polen, hayvan tüyü) maruz kalma sonrasında alerjik reaksiyonların dolaşımda yaptığı değişikliklere bağlı dizziness ortaya çıkabilmektedir. 

Nörolojik hastalıklar: Multipl skleroz, sifiliz, tümörler vb. denge sistemini etkileyebilen nadir hastalıklardandır. 

İç kulak hastalıkları: Meniere Hastalığı, Benign paroksismal pozisyonel vertigo vb. çeşitli iç kulak hastalıklarına bağlı pek çok vertigo nedeni bulunmaktadır. Tedavisi neden olan hastalığa göre değişmektedir. 

Dizziness ve vertigo tanısı konduğunda neler yapılır? 

Doktorunuz ayrıntılı bir anamnez (şikayet sorgulaması) ve otonörolojik muayene sonrasında varolan şikayetlerinizin dizziness mı vertigo mu olduğuna karar verir. Gerekirse işitme testi, ENG (elektronistagmografi-iç kulağın durumunu değerlendirmek üzere yapılan bazı özel başdönmesi testleri) bazı grafiler, bilgisayarlı tomografi (BT) ya da manyetik rezonans (MR) isteyebilir. Bazen kan tahlilleri veya kardiyolojik tetkikler gerekebilir. Sonrasında doktorunuz tanınızı koyup ona göre tedavinize başlayacaktır. 

Dizziness ya da vertigo durumunda nelere dikkat etmeliyim?    

• Ani hareketlerden kaçınınız, özellikle yatar poziyondan dik pozisyona geçişte veya bir taraftan diğer tarafa dönüşte yavaş hareket edin ve kendinizi korumaya alın (etrafta tutunabileceğiniz bir şeyler olsun ama düştüğünüzde sizi yaralayabilecek şeyler de olmasın).
• Abartılı baş hareketlerinden kaçınız (yüksek bir yerden bir eşya almak, başı hızlı sallamak, hızlı döndürmek gibi).
• Kan dolaşımını azaltan nikotin, kafein ve tuzdan uzak durunuz.Stres, endişe vb. den mümkün olduğunca uzak kalınız ya da bunları azaltmaya yönelik destek alınız.
• Aşırı aktiviteden kaçınınız. Kendinizi sersemlemiş gibi hissettiğinizde vey başınız dönerken araba kullanmayınız, merdiven çıkmayınız, spor yapmayınız.

Taşıt tutmasını önlemek için ne yapabilirim? 

• Her zaman vücudunuz ve iç kulağınızın aynı hisleri algılamasını sağlayacak şekilde yolculuk yapınız. Örneğin arabada ön koltukta oturun ve uzaktaki manzaraya bakın. Gemide güverteye çıkıp ufka bakın.
• Uçakta pencere yanında oturun ve dışarıyı izleyin. Hareketin en az algılandığı kanat üstünde yer ayırtın.
•  Yolculukta kitap okumayın, arkası yola dönük koltuklara oturmayın.
•  Taşıt tutan bir başka yolcuyla bu konuda konuşmayın.
•  Yolculuktan önce ya da sonra kuvvetli kokulardan ve yoğun baharatlı veya yağlı yiyeceklerden uzak durun.
•   Yolculuktan önce doktorunuzun tavsiye edeceği bir koruyucu ilaç kullanın.

*Bu yazının hazırlanmasında American Academy of Otolaryngology-Head and Neck Surgery’nin web sitesindeki ilgili makaleden yararlanılmıştır.

 What Is Dizziness?Some people describe a balance problem by saying they feel dizzy, lightheaded, unsteady, or giddy. This feeling of imbalance or dysequilibrium, without a sensation of turning or spinning, is sometimes due to an inner ear problem.

What Is Vertigo?

A few people describe their balance problem by using the word vertigo, which comes from the Latin verb “to turn”. They often say that they or their surroundings are turning or spinning. Vertigo is frequently due to an inner ear problem.

What Is Motion Sickness And Sea Sickness?

Some people experience nausea and even vomiting when riding in an airplane, automobile, or amusement park ride, and this is called motion sickness. Many people experience motion sickness when riding on a boat or ship, and this is called seasickness even though it is the same disorder.

Motion sickness or seasickness is usually just a minor annoyance and does not signify any serious medical illness, but some travelers are incapacitated by it, and a few even suffer symptoms for a few days after the trip.

The Anatomy Of Balance

Dizziness, vertigo, and motion sickness all relate to the sense of balance and equilibrium. Researchers in space and aeronautical medicine call this sense spatial orientation, because it tells the brain where the body is “in space:” what direction it is pointing, what direction it is moving, and if it is turning or standing still.

Your sense of balance is maintained by a complex interaction of the following parts of the nervous system:

• The inner ears (also called the labyrinth), which monitor the directions of motion, such as turning, or forward-backward, side-to-side, and up-and-down motions.
• The eyes, which monitor where the body is in space (i.e. upside down, rightside up, etc.) and also directions of motion.
• The skin pressure receptors such as in the joints and spine, which tell what part of the body is down and touching the ground.
• The muscle and joint sensory receptors, which tell what parts of the body are moving.
• The central nervous system (the brain and spinal cord), which processes all the bits of information from the four other systems to make some coordinated sense out of it all.

The symptoms of motion sickness and dizziness appear when the central nervous system receives conflicting messages from the other four systems.

For example, suppose you are riding through a storm, and your airplane is being tossed about by air turbulence. But your eyes do not detect all this motion because all you see is the inside of the airplane. Then your brain receives messages that do not match with each other. You might become “air sick.”

Or suppose you are sitting in the back seat of a moving car reading a book. Your inner ears and skin receptors will detect the motion of your travel, but your eyes see only the pages of your book. You could become “car sick.”

Or, to use a true medical condition as an example, suppose you suffer inner ear damage on only one side from a head injury or an infection. The damaged inner ear does not send the same signals as the healthy ear. This gives conflicting signals to the brain about the sensation of rotation, and you could suffer a sense of spinning, vertigo, and nausea.

What Medical Conditions Cause Dizziness?

Circulation: If your brain does not get enough blood flow, you feel light headed. Almost everyone has experienced this on occasion when standing up quickly from a lying down position. But some people have light headedness from poor circulation on a frequent or chronic basis. This could be caused by arteriosclerosis or hardening of the arteries, and it is commonly seen in patients who have high blood pressure, diabetes, or high levels of blood fats (cholesterol). It is sometimes seen in patients with inadequate cardiac (heart) function or with anemia.

Certain drugs also decrease the blood flow to the brain, especially stimulants such as nicotine and caffeine. Excess salt in the diet also leads to poor circulation. Sometimes circulation is impaired by spasms in the arteries caused by emotional stress, anxiety, and tension.

If the inner ear falls to receive enough blood flow, the more specific type of dizziness occurs-that is-vertigo. The inner ear is very sensitive to minor alterations of blood flow and all of the causes mentioned for poor circulation to the brain also apply specifically to the inner ear.

Injury: A skull fracture that damages the inner ear produces a profound and incapacitating vertigo with nausea and hearing loss. The dizziness will last for several weeks, then slowly improve as the normal (other) side takes over

Infection: Viruses, such as those causing the common “cold” or “flu,” can attack the inner ear and its nerve connections to the brain. This can result in severe vertigo, but hearing is usually spared. However, a bacterial infection such as mastoiditis that extends into the inner ear will completely destroy both the hearing and the equilibrium function of that ear. The severity of dizziness and recovery time will be similar to that of skull fracture.

Allergy: Some people experience dizziness and/or vertigo attacks when they are exposed to foods or airborne particles (such as dust, molds, pollens, danders, etc.) to which they are allergic.

Neurological diseases: A number of diseases of the nerves can affect balance, such as multiple sclerosis, syphilis, tumors, etc. These are uncommon causes, but your physician will think about them during the examination.

What Will the Physician Do For My Dizziness?

The doctor will ask you to describe your dizziness, whether it is light headedness or a sensation of motion, how long and how often the dizziness has troubled you, how long a dizzy episode lasts, and whether it is associated with hearing loss or nausea and vomiting. You might be asked for circumstances that might bring on a dizzy spell. You will need to answer questions about your general health, any medicines, you are taking, head injuries, recent infections, and other questions about your ear and neurological system.

Your physician will examine your ears, nose, and throat and do tests of nerve and balance function. Because the inner ear controls both balance and hearing, disorders of balance often affect hearing and vice versa. Therefore, your physician will probably recommend hearing tests (audiograms). The physician might order skull X rays, a CT or MRI scan of your head, or special tests of eye motion after warm or cold water is used to stimulate the inner ear (ENG – electronystagmography). In some cases, blood tests or a cardiology (heart) evaluation might be recommended.

Not every patient will require every test. The physician’s judgement will be based on each particular patient. Similarly, the treatments recommended by your physician will depend on the diagnosis.

What Can I Do To Reduce Dizziness?

• Avoid rapid changes in position, especially from lying down to standing up or turning around from one side to the other.
• Avoid extremes of head motion (especially looking up) or rapid head motion (especially turning or twisting).
• Eliminate or decrease use of products that impair circulation, e.g. nicotine, caffeine, and salt.
• Minimize your exposure to circumstances that precipitate your dizziness, such as stress and anxiety or substances to which you are allergic.
• Avoid hazardous activities when you are dizzy, such as driving an automobile or operating dangerous equipment, or climbing a step ladder, etc.

What Can I Do For Motion Sickness?

Always ride where your eyes will see the same motion that your body and inner ears feel, e.g. sit in the front seat of the car and look at the distant scenery; go up on the deck of the ship and watch the horizon; sit by the window of the airplane and look outside. In an airplane choose a seat over the wings where the motion is the least.

• Do not read while traveling if you are subject to motion sickness, and do not sit in a seat facing backward.
• Do not watch or talk to another traveler who is having motion sickness.
• Avoid strong odors and spicy or greasy foods immediately before and during your travel. Medical research has not yet investigated the effectiveness of popular folk remedies such as soda crackers and & Seven Up^® or cola syrup over ice.
• Take one of the varieties of motion sickness medicines before your travel begins, as recommended by your physician.

Some of these medications can be purchased without a prescription (i.e., Dramamine®, Bonine®, Marezine®, etc.) Stronger medicines such as tranquilizers and nervous system depressants will require a prescription from your physician. Some are used in pill or suppository form.

Remember: Most cases of dizziness and motion sickness are mild and self-treatable disorders. But, severe cases and those that become progressively worse, deserve the attention of a physician with specialized skills in diseases of the ear, nose, throat, equilibrium, and neurological systems.

(SOURCE: http://www.entnet.org/healthinfo/balance/dizziness.cfm)

A cholesteatoma is a skin growth that occurs in an abnormal location, the middle ear behind the eardrum. It is usually due to repeated infection, which causes an ingrowth of the skin of the eardrum. Cholesteatomas often take the form of a cyst or pouch that sheds layers of old skin that builds up inside the ear. Over time, the cholesteatoma can increase in size and destroy the surrounding delicate bones of the middle ear. Hearing loss, dizziness, and facial muscle paralysis are rare but can result from continued cholesteatoma growth.  Causes Of Cholesteatoma

A cholesteatoma usually occurs because of poor eustachian tube function as well as infection in the middle ear. The eustachian tube conveys air from the back of the nose into the middle ear to equalize ear pressure (“clear the ears”). When the eustachian tubes work poorly perhaps due to allergy, a cold or sinusitis, the air in the middle ear is absorbed by the body, and a partial vacuum results in the ear. The vacuum pressure sucks in a pouch or sac by stretching the eardrum, especially areas weakened by previous infections. This sac often becomes a cholesteatoma. A rare congenital form of cholesteatoma (one present at birth) can occur in the middle ear and elsewhere, such as in the nearby skull bones. However, the type of cholesteatoma associated with ear infections is most common.Cholesteatoma Symptoms

Initially, the ear may drain, sometimes with a foul odor. As the cholesteatoma pouch or sac enlarges, it can cause a full feeling or pressure in the ear, along with hearing loss. (An ache behind or in the ear, especially at night, may cause significant discomfort.) Dizziness, or muscle weakness on one side of the face (the side of the infected ear) can also occur. Any, or all, of these symptoms are good reasons to seek medical evaluation.

Is It Dangerous?

 Ear cholesteatomas can be dangerous and should never be ignored. Bone erosion can cause the infection to spread into the surrounding areas, including the inner ear and brain. If untreated, deafness, brain abscess, meningitis, and rarely death can occur. 

Treatments For Cholesteatoma

 An examination by an otolaryngologist-head and neck surgeon can confirm the presence of a cholesteatoma. Initial treatment may consist of a careful cleaning of the ear, antibiotics, and ear drops. Therapy aims to stop drainage in the ear by controlling the infection. The extent or growth characteristics of a cholesteatoma must also be evaluated. 

Large or complicated cholesteatomas usually require surgical treatment to protect the patient from serious complications. Hearing and balance tests, x-rays of the mastoid (the skull bone next to the ear), and CAT scans (3-D x-rays) of the mastoid may be necessary. These tests are performed to determine the hearing level remaining in the ear and the extent of destruction the cholesteatoma has caused. 

Surgery is performed under general anesthesia in most cases. The primary purpose of the surgery is to remove the cholesteatoma and infection and achieve an infection-free, dry ear. Hearing preservation or restoration is the second goal of surgery. In cases of severe ear destruction, reconstruction may not be possible. Facial nerve repair or procedures to control dizziness are rarely required. Reconstruction of the middle ear is not always possible in one operation; and therefore, a second operation may be performed six to twelve months later. The second operation will attempt to restore hearing and, at the same time, inspect the middle ear space and mastoid for residual cholesteatoma. 

Admission to the hospital is usually done the morning of surgery, and if the surgery is performed early in the morning, discharge maybe the same day. For some patients, an overnight stay is necessary. In rare cases of serious infection, prolonged hospitalization for antibiotic treatment may be necessary. Time off from work is typically one to two weeks. 

Follow-up office visits after surgical treatment are necessary and important, because cholesteatoma sometimes recurs. In cases where an open mastoidectomy cavity has been created, office visits every few months are needed in order to clean out the mastoid cavity and prevent new infections. In some patients, there must be lifelong periodic ear examinations. 

As a summary, cholesteatoma is a serious but treatable ear condition which can only be diagnosed by medical examination. Persisting earache, ear drainage, ear pressure, hearing loss, dizziness, or facial muscle weakness signals the need for evaluation by an otolaryngologist-head and neck surgeon.

 (SOURCE: http://www.entnet.org/healthinfo/ears/cholesteatoma.cfm)